Logo

لزوم توجه به صنعتی سازی ساختمانها و تأمین شرایط پاسخگویی مجریان ذیصلاح (آسیب شناسی صنعت ساختمان در مقایسه با صنعت خودرو)

محمدحسین مسعودی: 

اگرچه مردم کشور عزیزمان از «کیفیت» خودروهای داخلی رضایت چندانی ندارند ولی با مقایسه دو مقوله خودروسازی و ساختمان سازی به جرأت می توان گفت که با تمام کاستی های موجود، برای چرخه صنعت خودرو بهتر از صنعت ساختمان برنامه ریزی شده است.

از آنجا که میزان گردش سرمایه، مصرف انرژی و تعداد مشاغل مرتبط با صنعت ساختمان بسیار بیشتر از صنعت خودرو می باشد، لذا در این یادداشت بصورت مصداقی به برخی از خصوصیات این صنعت در مقایسه با صنعت ساختمان پرداخته می شود. امید است با درک واقعیتها و توجه به برنامه های اجرا شده در صنعت خودرو بتوان مسیر پیشرفت حداقلی را نیز برای صنعت ساختمان فراهم نمود.

هم اکنون مراحل ساخت خودرو کاملاً صنعتی است و آنچه که باید مورد توجه قرارگیرد ارتقاء وضعیت کیفی متخصصین، کارخانجات و قطعات خودروهاست اما در احداث ساختمان و طبق اعلام رئیس مرکز تحقیقات راه و شهرسازی کمتر از 5 درصد و اعلام رئیس دفتر مقررات ملّی ساختمان فقط به میزان 2 درصد در صنعتی سازی ساختمانها موفق بوده ایم! و همچنان مشغول سنتی سازی هستیم و عزم جدی نیز برای پیشرفت در این زمینه احساس نمی شود و لذا به ندرت می توان ساختمانهایی را مشاهده نمود که به نام شرکت سازنده خود مطرح باشند در حالیکه تمامی خودروها به نام شرکتهای تولید کننده خود مطرح می باشند.

خودروها پس از تولید، بدون اخذ استانداردهای لازم در خصوص میزان مصرف انرژی، تولید آلاینده ها وکیفیت قطعات شماره گذاری نمی شوند و امکان بهره برداری از آنها میسر نمی گردد (چه برسد به نقل و انتقال)، ولی ساختمانی را سراغ نداریم که سازمان استاندارد به علت عدم رعایت اینگونه استانداردها از شهرداری خواسته باشد تا برای آن پایان کار صادر نشود، اگرچه در حال حاضر نداشتن پایان کار برای ساختمان ها نه منع بهره برداری دارد و نه منع فروش!

اخیراً خودروها به مدت حداقل 2 سال مورد گارانتی شرکت تولید کننده خود قرار گرفته اند، اما کدام یک از ساختمانها را در کشور سراغ داریم که توسط سازنده مربوطه، گارانتی شود!؟

معاینه فنی خودروها، 2 تا 3 سال از تولید آنها الزامی است که این روش چنانچه به درستی انجام پذیرد در تعمیر و نگهداری خودروها موثر واقع خواهد شد ولی معلوم نیست چرا در ساختمانها چنین روشی موضوعیت ندارد و اگر برنامه ریزی های مربوط به مراحل احداث ساختمانها دچار نقصان است اما متأسفانه مرحله تعمیر و نگهداری ساختمانها به صورت کلی فاقد هرگونه برنامه است!

با جمع بندی مقایسه های انجام شده، به نظر می رسد توفیق نسبی صنعت خودرو مدیون نهادینه نمودن صنعتی سازی و جلوگیری از ورود افراد غیرمتخصص در این مجموعه است. مسئولین صنعت ساختمان باید به این سوال پاسخ دهند که چرا چنین امر مهمی تاکنون در این صنعت توفیقی نداشته و برنامه ریزی های لازم و کافی هم برای رفع موانع موجود و توسعه آن احساس نمی شود.

در این میان نقش تولید کننده متخصص (سازنده یا مجری) و به تبع از آن کارگران دارای مهارت موضوعی است که می توان حضور یا عدم حضور آن را با درک صحیح واقعیتهای موجود، تنها کلید بازنمودن قفلهای نابسامانی در صنعت ساختمان دانست.

همه ساله مجامع علمی مختلفی درخصوص بهره برداری از فناوریهای نوین، بهینه سازی مصرف انرژی و بلندمرتبه سازی ساختمانها در کشور برگزار می شود در حالی که این سوال اساسی از دست اندرکاران برنامه ریزی و برگزاری این مجامع مطرح است که چگونه ورود به چنین عرصه هایی بدون مجری ذیصلاح و ابزارهای لازم برای مدیریت مناسب ساخت و تولید ساختمانهایی با این ویژگی میسر خواهد بود!؟

به استناد یک گزارش رسمی، مسئولین موثر در تصمیم گیری های ساخت و ساز شهری در سطح استان تهران بر اجرای قانون یعنی الزام به استفاده از مجریان ذیصلاح تصریح و تاکید نموده اند و اجرای تمام و کمال این موضوع را از سال آینده (سال 94) نوید داده اند ولی این نگرانی وجود دارد که چرا تاکنون فقط توفیق اجرای این قانون برای کمتر از 10 درصد ساختمانها و البته برای شهر تهران و نه استان تهران (با متراژ بالای 2000 مترمربع) فراهم بوده است؟ آیا نواقص و اشکالات موجود در همین میزان حداقلی مورد تدقیق و بررسی در جهت اصلاح و بهبود قرار گرفته اند و زیرساختهای اجرای 90 درصد باقیمانده این مهم قابل تامین است؟ و آیا بیم آن نمی رود که به علت عدم اجرای تعهدات مجریان ذیصلاح و نهایتاً عدم تأمین ارتقاء کیفیت ساخت، تمرکز بهره برداران و سرمایه گذاران صرفاً در افزایش هزینه های ساخت منعطف گردد و مجدداً تجربه کیفیت در ساختمانها به دلیل عدم پاسخگویی مجریان ذیصلاح ناشی از عدم تأمین زیرساختهای لازم، مغفول مانده و اجرای قانون بار دیگر به تعطیلی کشانده شود!؟

شاید آنچه که اکنون صنعت خودرو کشور را نیز علی رغم پیشرو بودن نسبت به صنعت ساختمان، آسیب پذیر نموده است؛ همین مقوله کیفیت باشد! زمانی که تولیدکننده متخصص و کارگران ماهر و شیوه های نوین ساخت و تولید درمیان است، افکار عمومی بهره برداران، فقدان کیفیت در محصول تولید شده را بر نمی تابند و مسلماً در این حالت، تولیدکنندگان آن محصول باید پاسخگو باشند.

و بالاخره آیا مسئولین تصمیم گیری در صنعت ساختمان کشور، شرایط را برای پاسخگو نمودن مجریان ذیصلاح آماده نموده اند؟

مجموعه سوالات زیر، که به کوشش برخی همکاران تهیه گردیده، می تواند بعنوان چک لیستی برای مسئولین ذیربط در جهت تأمین شرایط پاسخگویی مجریان ذیصلاح مورد بهره برداری قرارگیرد؛

1-    آیا مجریان انتخابی متناظر با ناظران چهار رشته تعیین می شوند؟

2-    آیا ظرفیتهای مختلف اشخاص حقیقی و حقوقی مجری، متناسب با میزان و حجم ساخت و ساز به تفکیک شهرهای استان مربوطه تعیین شده است؟

3-    آیا برنامه های آموزشی لازم و کاربردی در این زمینه فراهم شده است؟ بعنوان نمونه سرفصلهای آموزشی سرپرستان کارگاه چیست؟

4-    آیا مجریان موظف به استفاده از کارگران دارای کارت مهارت هستند؟ اگر جواب مثبت می باشد، نحوه تأمین این کارگران چگونه است؟

5-    آیا استفاده از مصالح استاندارد توسط مجریان قابلیت کنترل دارد؟ چگونه؟

6-     رابطه مجریان با شناسنامه فنی و ملکی ساختمان چگونه تعریف شده است؟ و اصولاً ضمانت انجام تعهدات مجریان چیست؟

7-    هیئت حل اختلاف مجری و مالک چگونه تعیین می شود؟

8-    نحوه برخورد با متخلفین (مجری)، شرایط و هزینه تعلیق و مراحل آن چیست؟

9-    مدت زمان قراردادهای اجرایی چه میزان پیش بینی شده است؟ اگر متنوع می باشد حداقل و حداکثر زمانها چگونه تعیین شده اند؟

10-   آیا مجری موظف به اعلام زمانبندی مراحل ساخت می باشد؟ چگونه؟

11-   قرارداد جامع و کامل مجری همراه با شرایط عمومی وخصوصی آن پیش بینی شده است؟

12-   مشخصات و تعداد افراد تشکیل دهنده گروه های کنترل و بازرسی عملکرد مجریان چگونه پیش بینی شده است؟

13-   چک لیست کنترل و بازرسی مجریان (از ابتدا تا انتهای فعالیت) پیش بینی شده است؟

14-   آیا طرح انتخاب مجری برتر سال پیش بینی شده است؟ (در جهت ارتقاء خدمات مهندسی قابل ارائه به بهره برداران)

15-  به جهت مدیریت صحیح و افزایش کمی و کیفی مجریان ذیصلاح، چه درصدی از حق الزحمه مجریان به سازمان نظام مهندسی ساختمان تعلق می گیرد؟

کلیه حقوق این سایت برای مهندس محمدحسین مسعودی محفوظ می باشد.
طراحی و پشتیبانی: هنر ایماژ